Uit een nieuw onderzoek blijkt dat de kosten van ruimtelanceringen de afgelopen zes decennia met 96% zijn gedaald en dat ze tegen 2040 mogelijk met bijna evenveel zullen dalen. Een dergelijke verbetering zou echter kunnen worden belemmerd door een aantal uitdagingen, zoals de toename van ruimtepuin in een baan om de aarde of het feit dat één enkel bedrijf de commerciële ruimtelanceringen zou monopoliseren, voegden de onderzoekers eraan toe.
Hoewel eerdere analyses van ruimtelanceringen suggereerden dat de kosten in de loop van de tijd waren gedaald, was een groot probleem met deze eerdere studies dat ze „wel rekening hielden met de kosten van de raketten, maar niet met hoeveel ze tijdens hun levensduur hebben gelanceerd”, vertelde medeauteur van de studie Francesco Nicoli, universitair hoofddocent politieke economie aan de Politecnico-universiteit van Turijn in Italië, aan Space.com. Dit betekende dat dit eerdere onderzoek er niet in slaagde de gemiddelde kosten voor het bereiken van de ruimte nauwkeurig in kaart te brengen.
In het nieuwe onderzoek hebben de onderzoekers de tot nu toe grootste dataset van raketlanceringen samengesteld, die 4.405 lanceringen omvat van 1960 tot 2025. Hierin waren meer dan 330 verschillende raketconfiguraties opgenomen, ontworpen door ontwikkelaars in de Verenigde Staten, Rusland, China, India, Europa, Japan, Australië, Brazilië, Israël, Iran, Zuid-Korea en Oekraïne. De onderzoekers stelden vast dat, uitgedrukt in Amerikaanse dollars van 2024, de gemiddelde kosten voor het in een baan om de aarde brengen van 1 kilogram zijn gedaald van 87.023 dollar in 1960 tot 3.868 dollar in 2025, een daling van 96%.
Al met al behoorde het tempo waarin de ruimtevaartindustrie leerde kosten te verlagen tot de snelste die tot nu toe in welke sector dan ook is geregistreerd, merkten de onderzoekers op. Zij berekenden dat telkens wanneer de cumulatieve lading van de gehele ruimtevaartindustrie verdubbelde, de gemiddelde kosten voor het lanceren van (1 kg in een baan om de aarde met 21,2% daalden. Deze leersnelheid overtreft die van zonnepanelen, „een technologie die nu vaak als maatstaf voor kostenreductie wordt genomen“, vertelde medeauteur van de studie Alessio Terzi, assistent-professor openbaar beleid aan de Universiteit van Cambridge in Engeland, aan Space.com.
De onderzoekers noemden twee belangrijke oorzaken voor deze kosten daling. “Ten eerste lijken het einde van de Koude Oorlog en de verschuiving naar de zogenaamde ‘New Space’, dat wil zeggen het gebruik van de ruimte voor commerciële doeleinden, het leertempo te hebben versneld. In het tijdperk van de Koude Oorlog lanceerden landen hun raketten met hun eigen nationale draagraketten, ongeacht de kosten,” aldus Terzi. “Ten tweede laten onze gegevens een versnelling zien in het leertempo op ruimtevaartgebied sinds de lancering van de Falcon 9 van SpaceX en de opkomst van herbruikbaarheid op grote schaal.” Ervan uitgaande dat deze trend zich voortzet, schatten de onderzoekers dat de gemiddelde kosten van een ruimtelancering tegen 2030 zullen dalen tot 1.600 dollar per 1 kg en tegen 2040 tot 300 dollar. “Er is nog steeds aanzienlijke ruimte voor verdere kostenverlagingen in de toekomst,” aldus Terzi.
Uiteraard bieden resultaten uit het verleden geen garantie voor toekomstige resultaten. Er zijn minstens drie factoren die deze kostenontwikkeling zouden kunnen vertragen of omkeren, aldus de onderzoekers. Ten eerste vormt ruimtepuin een groeiend probleem voor de lanceerindustrie. Ruimtepuin suist doorgaans met snelheden van ongeveer 27.000 km/u en kan daardoor enorme schade toebrengen aan alles wat zich in een baan om de aarde bevindt. Het probleem van ruimteafval wordt nog ernstiger wanneer botsingen nog meer brokstukken voortbrengen, waardoor de ruimte uiteindelijk vol raakt met rondvliegende brokstukken met hoge snelheid, een scenario dat de bijnaam „Kessler-syndroom“ heeft gekregen, naar NASA-wetenschapper Donald Kessler, die dit in 1978 voorspelde.
Ten tweede is SpaceX op mondiaal niveau momenteel verantwoordelijk voor ongeveer 75% van de totale lading die in een baan om de aarde wordt gebracht. De onderzoekers merkten op dat er sterke economische prikkels zijn voor een potentiële monopolist om hogere prijzen te vragen aan potentiële klanten. Dit zou op zijn beurt de totale lading die in een baan om de aarde wordt gebracht verminderen, waardoor de toekomstige daling van de gemiddelde lanceringskosten zou vertragen.
Ten slotte zal het huidige klimaat van toenemende geopolitieke spanningen er waarschijnlijk toe leiden dat regeringen wereldwijd terughoudend zijn om voor ruimtelanceringen te sterk afhankelijk te zijn van één enkel Amerikaans bedrijf. Dit zou de dynamiek van de Koude Oorlog kunnen doen herleven, aangezien landen streven naar onafhankelijke toegang tot de baan om de aarde, zelfs als dit betekent dat ze gebruik moeten maken van duurdere, in eigen land ontwikkelde rakettechnologie, aldus de onderzoekers. Al met al „heerst er een sterk gevoel, wellicht geïllustreerd door de recente recordbrekende mega-beursgang van SpaceX, dat de ruimtevaart zich op een structureel breekpunt bevindt: een moment waarop trends in een stroomversnelling komen”, aldus Terzi. „Het is over het algemeen erg moeilijk om voorspellingen te doen op momenten van structurele breuken, en dat geldt dus ook in ons geval.”
Bron: Space.com
